Każda książka ma swój kolor

Kolory i sposób ich postrzegania zawsze wydawały mi się fascynujące. Różne barwy mogą mieć wpływ na nasze samopoczucie, a nawet na decyzje, które podejmujemy (co powszechnie jest wykorzystywane w działaniach marketingowych). Są ludzie, którzy widzą kolory w dźwiękach oraz poeci, którzy są mistrzami w malowaniu nastrojowych obrazów poprzez opisy odcieni. Zaczęłam się więc zastanawiać... czy uda mi się znaleźć kolory w przeczytanej przeze mnie książce na podstawie moich odczuć podczas lektury? Nie wykorzystywać koloru do przekazania czegoś, ale zadziałać odwrotnie i niejako przekazowi nadać kolor... 

O poszukiwaniu kolorów w literaturze 

Słowem wstępu

Mój eksperyment, i jednocześnie zabawę, rozpoczęłam od rozpisania znaczenia poszczególnych kolorów i jak sama je postrzegam. Pierwszą powieścią, którą wzięłam pod lupę, był nieskomplikowany romans. Spodziewałam się, że jedynym kolorem jakim w nim znajdę będzie czerwień lub róż, dosyć oczywiste i schematyczne wybory dla takiego gatunku. O dziwo, było tam więcej barw, a wspomniany różowy przyjmował różne odcienie w zależności od postępu historii i relacji między bohaterami. Byłam urzeczona. Kontynuowałam swoje poszukiwania, wybierając inne gatunki literackie. Nie powinno być dużym zdziwieniem, że najwięcej kolorów znajdowałam w fantastyce. Lubiłam zagłębiać się w baśniowe światy od dawna, ale nigdy nie patrzyłam na nie z takiej perspektywy. To bardzo poszerzyło mój punkt widzenia.

Psychologia koloru to temat rzeka. Na pewno w przyszłości pochylę się jeszcze niejednokrotnie nad tym zagadnieniem. Co jednak chciałabym podkreślić - kolory książek, o których będę pisała na tym blogu są częścią mojej opinii, co oznacza, że będą jedynie MOIMI własnymi odczuciami, nie zawsze zgodnymi z przyjętymi normami oraz wrażeniami moich czytelników. To jedynie osobista ZABAWA, a ta strona ma pozwolić mi uporządkować myśli o przeczytanych lekturach i o innych tematach, które zwróciły moją uwagę. Moje recenzje NIE będą miały charakteru naukowego, a wyłącznie rozrywkowy. Mój sposób klasyfikacji kolorów nie ma żadnych podstaw naukowych i w większości opiera się na moich własnych skojarzeniach. Chętnie przeczytałabym jednak pracę naukową na ten temat, więc jeśli kiedyś taką napotkam, na pewno tutaj o niej wspomnę. Będę również wdzięczna za polecenia ciekawych tekstów.

Poszukiwaniu kolorów w książkach poświęcę większą część tego bloga. Chciałabym wykorzystać jego potencjał w takim stopniu, w jakim nie udało mi się tego zrobić, gdy prowadziłam go będąc jeszcze w liceum. Aby usystematyzować troszkę to, co znalazłam na temat kolorów i jednocześnie ułatwić sobie pracę, zebrałam informacje o symbolizmie koloru w literaturze w jednym miejscu. Jest to też moje opracowanie własne o poszczególnych kolorach, moja legenda.

Znaczenie kolorów

Aby tekst literacki dawał wrażenie jakiegoś koloru, powinien zawierać pewne cechy, które z tym kolorem kojarzą się wizualnie, symbolicznie lub emocjonalnie. Twórcy często wykorzystują barwy intencjonalnie, aby wzbogacić swoją narrację - na tym blogu zakładam, że każda powieść jakiś kolor posiada, dlatego nie musi być on podany przez autora. Liczą się tu przede wszystkim moje emocje podczas lektury. W każdej mojej opinii będę zamieszczała informację, dlaczego WEDŁUG MNIE dana książka posiada określony kolor. Chętnie poznam również inne punkty widzenia. Do dzieła!

────୨ৎ────

niebieska książka

Niebieski kolor często symbolizuje spokój, melancholię, duchowość, ale jako najzimniejsza barwa również chłód i zdystansowanie. To też kolor harmonii, wierności, czystości, zaufania i współczucia. Kojarzony jest z inteligencją i otwartością. Jego ciemne odcienie oraz kolor granatowy oznaczają dyplomację, zaufanie, szacunek, sprawiedliwość, rozsądek. A to nie wszystkie jego cechy, bo obok czerwonego jest to barwa o najbardziej złożonej symbolice.

W niebieskiej książce panuje spokojna, melancholijna atmosfera. Nostalgiczna. Wykorzystywane są opisy nieba, wody i innych elementów przyrody w kolorze niebieskim (niebieskie kwiaty, ptaki o takim upierzeniu, szafiry). Bohaterowie odczuwają zadumę, tęsknotę lub samotność. Wykorzystywana jest symbolika związana z niebieskim kolorem (spokój, duchowość, smutek, wierność) oraz podejmowane są tematy takie jak samotność, podróż wewnętrzna, introspekcja. Motyw snu.  

────୨ৎ────

fioletowa książka

Kolor fioletowy powstaje z połączenia czerwonego z niebieskim, a więc ma w sobie ciekawy ładunek energii. Odcienie purpury bliższe barwom niebieskim są spokojne, skłaniają do refleksji i kreatywności, natomiast głębokie odcienie fioletu są oznaką bogactwa i pewności siebie. Fioletowy to kolor, który kojarzy się z kobiecością, zmysłowością, magią, duchowością, introwertyzmem, tajemniczością, kosmosem, luksusem. Dla chrześcijan może oznaczać również śmierć, post i żałobę, ze względu na kolor szat liturgicznych w okresie Wielkiego Postu.

W fioletowej książce język jest plastyczny i poetycki, tworzony jest tajemniczy i mistyczny nastrój.  Wykorzystywana jest symbolika związana z fioletowym kolorem, czyli magia, tajemnica i królewskość. Poruszane są tematy takie jak intuicja, tajemnicze doświadczenia, podróże duchowe. Bohaterowie mają natomiast jakąś tajemnicę, są enigmatyczni, pełni wewnętrznej siły. Odczuwają głęboką fascynację jakimś zjawiskiem i/lub posiadają silną intuicję.

────୨ৎ────

różowa książka

Różowy kolor nasuwa na myśl delikatność, lekkość, dziewczęcość, intymność, romantyczną miłość, macierzyństwo, a także przyjaźń i optymizm. W zależności od nasycenia może pobudzać i działać ostrzegawczo (mocne, “wściekłe” odcienie) lub uspokajać (pastele). Nadmiar tego koloru staje się natomiast infantylny i tandetny.

W różowej książce poruszany jest temat miłości (często pierwszej miłości), niewinności, młodości, dzieciństwa i optymizmu (bohaterowie mogą patrzeć na świat przez różowe okulary). Tworzona jest radosna, romantyczna atmosfera, a język jest łagodny, czuły i pełen wdzięku. Motyw wiosny, nowego życia.

────୨ৎ────

czerwona książka

Kolor czerwony jest najintensywniejszy i najcieplejszy ze wszystkich barw, budzi bardzo silne emocje i mocno działa na odbiorców. To odcień kojarzony z pasją, miłością, namiętnością, energią (jasna czerwień) lecz z drugiej strony także z gniewem, niebezpieczeństwem, siłą, nienawiścią, władzą (ciemny czerwony). Reprezentuje krew i życie. Pobudza do działania i przyspiesza tętno. Zupełnie odwrotnie do koloru niebieskiego.

Atmosfera w czerwonej książce jest dynamiczna i intensywna. Jest tu namiętność, miłość, gniew, niebezpieczeństwo, walka i rywalizacja. Język jest silny i ekspresyjny, pełny mocnych metafor i porównań kojarzących się z ciepłem, siłą, intensywnością. Występują opisy przyrody i rzeczy w kolorze czerwonym: róże, krew, intensywnie czerwone zachody słońca, ogień, czerwone owoce. Bohaterowie odczuwają determinację, gniew, odwagę lub pasję.

────୨ৎ────

pomarańczowa książka

Kolor pomarańczowy czerpie po trochu z obu barw, z których powstaje, czyli z żółtego i czerwonego. Jest bardzo energetyczny i dynamiczny, ale nie ma w sobie agresji czerwieni, a z żółci uzyskał optymizm i spontaniczność. Pomarańczowy jest kolorem zmiany, pobudza apetyt, jest barwą radości, kreatywności i młodości. Z drugiej strony, razem z brązem (czyli pomarańczowym z domieszką czerni), jest kolorem jesieni, a przez to przemijania.

W pomarańczowej książce tworzona jest radosna, ciepła atmosfera. Jest tu energia, ekscytacja i kreatywność. Wykorzystywane są opisy pomarańczowych kwiatów, owoców, jesiennych liści, zachodów słońca, ognisk - pasuje więc tu motyw jesieni, festiwali i przygód. Język jest żywy, dynamiczny i pełen barwnych metafor.

────୨ৎ────

brązowa książka

Brązowy kolor składa się z czerwieni, żółci oraz czerni - ma więc w sobie powagę czerni, ale również ciepło i miękkość. To odcień ziemi, a przez to także natury. Daje poczucie bezpieczeństwa, ciepła rodzinnego i stabilności. Oznacza naturalność, pracowitość, mocne stąpanie po ziemi. Może się kojarzyć z ubóstwem, ociężałością i brakiem poczucia humoru.

Brązowa książka posiada przytulną atmosferę. Często występuje tu motyw domowego ogniska, rodzinnych tradycji, przynależności i ciepłych wspomnień. Poruszane są tematy takie jak rodzinne więzi, dziedzictwo, stabilność życiowa, korzenie tożsamości. Bohaterowie emanują ciepłem, spokojem i są głęboko związani z naturą. Może być również omawiany problem ubóstwa i ciężkiej pracy.

────୨ৎ────

żółta książka

Kolor żółty to trzeci kolor podstawowy, po czerwonym i niebieskim. Jest ciepłą barwą, barwą słońca, a co za tym idzie, kojarzoną z energią, radością, szczęściem, latem, beztroską. Żółty wiąże się z kreatywnością, ale również z szaleństwem i niepokojem. Trzeba używać go ostrożnie, bo jego nadmiar powoduje dyskomfort. Ciekawe jest to, że eksperci badający ten kolor uważają, iż ma sprzeczne znaczenia: dobro i zło, optymizm i zazdrość, szczęście i depresję, zrozumienie i zdradę. Poza tym jest to kolor męski, a w Chinach jest kolorem królewskim.

Bohaterowie żółtej książki są radośni, energiczni i beztroscy, ale mogą być także szaleni - poruszane są tematy szczęścia, przyjaźni, niepokoju oraz zaburzeń i problemów psychicznych. Występuje tu motyw lata i zabawy, a styl jest lekki i pogodny.

────୨ৎ────

zielona książka

Zielony kolor to kolor kojarzony z naturą i wszelką roślinnością. To kolor nadziei, wolności, poczucia bezpieczeństwa i spokoju. Zieleń działa uspokajająco i kojąco, ma w sobie dużo pozytywnej energii. Może być jednak odbierany również negatywnie, szczególnie jej jasne/jaskrawe odcienie kojarzą się z chorobą, trucizną i zazdrością. Ciemne odcienie reprezentują pieniądze i dobrobyt (kolor dolarów), co może także mieć negatywny wydźwięk chciwości i zachłanności.

W zielonej książce czuje się bliskość z naturą oraz bezpieczeństwo. Traktuje ona o równowadze, zdrowiu, relaksie. Poruszane są tematy takie jak ochrona przyrody, ekologia, równowaga życia, odkrywanie nowych możliwości i sukcesy biznesowe. Bohaterowie mogą z jednej strony odczuwać spokój i nadzieję, a z drugiej zazdrość i chciwość. Częste są opisy zielonych łąk, gajów i lasów.

────୨ৎ────

biała książka

Biały to kolor czystości, niewinności, światła, otwartości i uczciwości. Reprezentuje początek i chęć rozpoczęcia czegoś nowego. Kojarzy się z uroczystymi chwilami, a także z technologią i nowoczesnością. Jest dobrym tłem dla innych kolorów, uwydatnia je, a więc można powiedzieć, że biel to przestrzeń, wolność, lekkość i swoboda. Oznacza również prostotę, oświecenie, myśli egzystencjalne i tęsknotę za miłością. W kulturze chińskiej ma jednak zupełnie inne znaczenie: nieszczęście i rozpacz (jest kolorem żałoby).

Biała książka jest napisana prostym językiem, pozbawionym ozdobników. Występuje tu motyw oczyszczenia, przebaczenia, nowego początku i rozwoju technologicznego. Można tu znaleźć częste opisy białych kwiatów, śniegu, mgły i chmur. Bohaterowie emanują spokojem, niewinnością oraz wykazują się zrozumieniem.

────୨ৎ────

czarna książka

Kolor czarny jest całkowitym brakiem światła (odwrotnie do bieli), dlatego może przerażać i kojarzyć się z niebezpieczeństwem, złem i śmiercią. Z drugiej jednak strony, czerń to elegancja, luksus, seks, niezależność, powaga, władza. Reprezentuje konserwatywnych ludzi, ale może również oznaczać nowoczesność. Jest symbolem tajemniczości, niedostępności i wiedzy. W kulturze europejskiej czarny jest kolorem żałoby, ale np. w starożytnym Egipcie był kolorem życia.

W czarnej książce da się odczuć mrok i tajemnicę, często przez stosowanie opisów nocnego nieba, mrocznych lasów, głębin oceanów, ponurych strojów, kruków, kocich źrenic. Występuje tu motyw nocy, śmierci i nieuchronności. Bohaterowie mogą emanować smutkiem i żalem, ale także siłą woli i walką z przeciwnościami losu. Mogą być także bogaci, potężni i niezwykle atrakcyjni fizycznie.

────୨ৎ────

szara książka

Szary kolor jest niezwykle tłumiący, jest nieobecnością koloru i może gasić również inne kolory. Oznacza neutralność, powściągliwość, monotonię. przygnębienie, brak energii, depresję, a także profesjonalizm i autorytet.

Szara powieść jest często dystopią lub fikcją postapokaliptyczą (ale nie tylko), gdzie pełno jest opisów ruin miast, betonu, krajobrazów o zachmurzonym niebie lub ulic w deszczowe dni. Atmosfera w książce jest refleksyjna, bohaterowie czują się zagubieni, niepewni, smutni. Wykorzystywana jest symbolika związana z szarym kolorem: rutyna, nuda, samotność, codzienność, obojętność, przemijanie, depresja.

Powieść zyskuje w moich oczach jakiś kolor jeśli posiada choć jedną z cech, o których wspomniałam powyżej. Nie musi idealnie wpisywać się w te opisy - czasem wystarczy pojedyncza scena, wyjątkowa postać albo ulotne wrażenie, które zostaje ze mną na dłużej. Innym razem to ogólna atmosfera powieści sprawia, że zostaje mi w pamięci. To właśnie te niuanse sprawiają, że czytanie wciąż potrafi mnie zaskoczyć i zachwycić.

 

-ˋˏ✄┈┈┈┈

Bibliografia:

“Psychologia koloru: co oznaczają kolory i jaki mają na nas wpływ”, Valeria Sabater na portalu Piękno umysłu, https://pieknoumyslu.com/psychologia-koloru-wplyw/, 10.06.24

teksty Michała Goska z serii "Psychologia kolorów", m.in.:

https://blog.michalgosk.com/psychologia-kolorow-kolor-niebieski/, 10.06.24

https://blog.michalgosk.com/psychologia-kolorow-kolor-czerwony/, 10.06.24 

https://blog.michalgosk.com/psychologia-kolorow-kolor-fioletowy/, 10.06.24 

https://blog.michalgosk.com/psychologia-kolorow-kolor-zielony/, 10.06.24

https://blog.michalgosk.com/psychologia-kolorow-kolor-czarny/, 10.06.24

"Co mówią o naszych potrzebach wybierane przez nas kolory?", Aleksandra Nowakowska na portalu Zwierciadło, 

https://zwierciadlo.pl/psychologia/42778,1,co-mowia-o-naszych-potrzebach-wybierane-przez-nas-kolory.read , 10.06.24

w poście wykorzystałam zdjęcie Kate Bezzubets ze strony Unsplash.